{ "$schema": "https://usagescale.org/schema/levels-1.0.json", "standard": "AI Usage Scale", "version": "1.0.0-draft", "url": "https://usagescale.org", "license": "CC0-1.0", "updated": "2026-07-13", "principle": "Żaden poziom nie stoi wyżej od innego. Skala, która ustawia własne poziomy w hierarchii, jest drabiną wstydu — a każdy będzie kłamał, żeby zejść po niej niżej. Jedyny nieuczciwy poziom to ten niezadeklarowany.", "axis": { "measures": "Rolę, jaką w powstaniu pracy odegrała sztuczna inteligencja: czyje jest jej meritum i kto za nią odpowiada.", "doesNotMeasure": "Odsetka znaków, pikseli czy próbek wypluty przez model. Ta liczba skazuje chirurga, który podyktował trzydzieści lat praktyki, i nie uniewinnia nikogo." }, "decisionTree": [ { "step": 1, "question": "Czy przy powstaniu tej pracy użyto generatywnej AI?", "help": "Generatywna AI to model, który wytwarza nowy tekst, obrazy, dźwięk, wideo lub kod. Uwzględnij także AI używaną do researchu, szukania pomysłów lub uzyskania uwag, nawet jeśli jej wynik nie trafił do pracy. Sprawdzanie pisowni, autofokus, bramki szumów, wyszukiwarki i kalkulatory nie są generatywną AI.", "no": 0 }, { "step": 2, "question": "Czy AI wytworzyła nowy materiał, który jest w opublikowanej pracy — ponad mechaniczną obróbkę tego, co już zrobiłeś?", "help": "Poprawianie gramatyki, wierna transkrypcja lub tłumaczenie twoich słów, odszumianie zdjęcia czy tagowanie plików to obróbka mechaniczna. Tak samo research, pomysły lub uwagi, po których w pracy nie zostaje materiał modelu. Nowy akapit, obraz lub melodia są nowym materiałem.", "no": 1 }, { "step": 3, "question": "Czy większość finalnej formy zrobiłeś sam — większość słów, pikseli lub dźwięku?", "help": "Oceniaj opublikowany efekt, a nie wysiłek. Jeśli większość tego, co czytelnik widzi lub słyszy, wystukałeś, narysowałeś lub zagrałeś ty, odpowiedz „tak”.", "yes": 2 }, { "step": 4, "question": "Czy meritum jest twoje — wiedza, dane, argument, kierunek?", "help": "Meritum to specyficzne dla tej pracy wiedza, dowody, argument, kompozycja lub ograniczenia, które wyznaczają jej treść. Jest twoje, gdy twoje oryginalne dane wejściowe rzeczywiście determinują wynik — nie tylko dlatego, że napisałeś lub poprawiałeś prompt.", "yes": 3 }, { "step": 5, "question": "Czy przed publikacją przejrzał to człowiek i wziął odpowiedzialność za to, co tam stoi?", "help": "Przegląd musi być rzetelny i adekwatny do ryzyka: obejmować gotową pracę, weryfikację istotnych twierdzeń, gdy jest potrzebna, i poprawienie problemów przed publikacją. Odpowiedzialność oznacza gotowość do obrony lub korekty błędu.", "yes": 4, "no": 5 } ], "levels": [ { "id": 0, "key": "human", "name": "Ludzkie", "oneLine": "Nie użyto generatywnej AI.", "definition": "Na żadnym etapie powstawania tej pracy nie brała udziału generatywna AI. Narzędzia niegeneratywne — sprawdzanie pisowni, autokorekta, autofokus, redukcja szumu, wyszukiwarki, kalkulatory, korekcja koloru, kompilatory — nie są generatywną AI i nie zmieniają tego poziomu.", "includes": [ "Piszesz, rysujesz, fotografujesz, nagrywasz, grasz lub kodujesz samodzielnie", "Klasyczne oprogramowanie: edytory tekstu, Lightroom, Pro Tools, kompilator, aparat", "Wyszukiwarka, w której znajdujesz źródła, a potem czytasz je sam", "Niegeneratywne uczenie maszynowe: autofokus, odszumianie, powiększanie, które niczego nie wymyśla" ], "excludes": [ "Każde użycie modelu językowego, graficznego lub dźwiękowego, którego wynik trafił do pracy", "Grafika stockowa wygenerowana przez AI, nawet jako ozdoba — zadeklaruj ją w Warstwach" ], "examples": [ "Esej napisany i poprawiony ręcznie.", "Zdjęcie zrobione aparatem i wywołane w Lightroomie.", "Utwór zagrany na prawdziwych instrumentach i zmiksowany przez realizatora.", "Strona napisana przez programistę bez asystenta AI." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 0 — Ludzkie.", "medium": "Przy powstaniu tej pracy nie użyto generatywnej AI. Poziom 0 w AI Usage Scale.", "long": "Ta praca powstała bez generatywnej AI. Żaden tekst, obraz, dźwięk, film ani kod w niej nie wyszedł spod modelu. To Poziom 0 w AI Usage Scale — otwartym standardzie deklarowania tego, jak powstała praca." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "none", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/digitalCreation", "iptcNote": "Use digitalCapture instead for photography and recorded audio or video.", "schemaOrgAiUsageLevel": 0 } }, { "id": 1, "key": "assisted", "name": "Wspomagane", "oneLine": "AI pracowała wyłącznie na twoim gotowym materiale. Niczego nie wymyśliła.", "definition": "Pracę wykonujesz ty. AI jedynie obrabia twój materiał albo pomaga na zapleczu: poprawia, wiernie transkrybuje lub tłumaczy, czyści, taguje, formatuje, wyszukuje albo przekazuje uwagi. Poza wierną transkrypcją lub tłumaczeniem twojego materiału w opublikowanej pracy nie ma treści wytworzonej przez model.", "includes": [ "Poprawa gramatyki, ortografii i stylu w twoich zdaniach", "Transkrypcja twojego nagrania", "Odszumianie, maskowanie lub powiększanie twojego zdjęcia", "Tagowanie, formatowanie, streszczanie na własny użytek, przeszukiwanie własnego archiwum", "Szukanie źródeł przez AI, które potem czytasz i weryfikujesz osobiście" ], "excludes": [ "AI pisze zdanie, akapit, obraz lub melodię, które zostają w pracy — to Poziom 2 lub wyżej", "AI przebudowuje twój wywód, a nie twoją prozę" ], "examples": [ "Artykuł, który napisałeś, przepuszczony przez model dla gramatyki.", "Podcast, który nagrałeś, przepisany przez model na potrzeby opisu odcinka.", "Praca naukowa sprawdzona przez model pod kątem literówek przed wysłaniem.", "Twój kod, w którym asystent AI zmienił tylko nazwy zmiennych i formatowanie." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 1 — Wspomagane.", "medium": "Napisane przez autora; AI posłużyła wyłącznie do prac mechanicznych, takich jak korekta i transkrypcja. Poziom 1 w AI Usage Scale.", "long": "Tę pracę wykonał autor. AI posłużyła wyłącznie do obróbki materiału, który autor już wytworzył — do poprawiania, przepisywania i czyszczenia. Żadne zdanie, obraz ani dźwięk w opublikowanej pracy nie zostały wymyślone przez model. To Poziom 1 w AI Usage Scale." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "ai-assisted", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/algorithmicallyEnhanced", "iptcNote": "algorithmicallyEnhanced covers modification by algorithm without changing the main content.", "schemaOrgAiUsageLevel": 1 } }, { "id": 2, "key": "co-created", "name": "Współtworzone", "oneLine": "Większość finalnej formy zrobiłeś ty. AI zrobiła te części, które zostały.", "definition": "Praca jest twoja w konstrukcji i w większości wykonania, ale w opublikowanym efekcie przetrwał materiał wytworzony przez model: fragmenty, elementy, warianty, spośród których wybierałeś. Większość tego, co dostaje odbiorca, napisałeś, narysowałeś lub zagrałeś ty.", "includes": [ "AI pisze szkic sekcji, którą potem przerabiasz, a w całości dominują twoje słowa", "AI generuje warianty, z których wybierasz i które redagujesz", "AI pisze funkcję wewnątrz kodu, który zaprojektowałeś i w większości napisałeś", "AI dopełnia lub rozszerza fragment obrazu, który skomponowałeś" ], "excludes": [ "AI wytwarza większość finalnych słów lub pikseli — to Poziom 3 lub wyżej", "Czysto mechaniczna korekta, bez niczego wymyślonego — to Poziom 1" ], "examples": [ "Esej, którego plan i większość tekstu są twoje, z dwoma przerobionymi akapitami napisanymi przez AI.", "Kawałek, który skomponowałeś i zagrałeś, z jedną wygenerowaną fakturą w przejściu.", "Funkcjonalność, którą zaprojektowałeś i napisałeś, z pomocniczymi funkcjami od AI, które przejrzałeś.", "Twoje zdjęcie, z którego generatywne wypełnienie usunęło rozpraszający obiekt." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 2 — Współtworzone.", "medium": "W większości zrobione przez autora; część materiału wygenerowała AI i została ona w pracy. Poziom 2 w AI Usage Scale.", "long": "Autor zrobił większość tej pracy — większość słów, pikseli lub dźwięku. Przetrwał w niej materiał wygenerowany przez AI, wybrany i zredagowany przez autora. To Poziom 2 w AI Usage Scale." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "ai-assisted", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/compositeWithTrainedAlgorithmicMedia", "iptcNote": "Corresponds to IPTC's 'Edited using Generative AI'.", "schemaOrgAiUsageLevel": 2 } }, { "id": 3, "key": "directed", "name": "Kierowane", "oneLine": "Meritum jest twoje. Formę wytworzyła AI.", "definition": "Twoje są specyficzne dla tej pracy wiedza, dowody, argument, kompozycja lub ograniczenia, które rzeczywiście wyznaczają wynik. Model wytworzył większość finalnych słów, pikseli lub dźwięku na podstawie tych oryginalnych danych wejściowych. Ty kierujesz, wybierasz, poprawiasz, rzetelnie weryfikujesz i odpowiadasz za wynik. Samo napisanie lub dopracowanie promptu nie wystarcza.", "note": "To jest ten poziom, którego dzisiejsza etykieta zero-jedynkowa nie widzi, i powód, dla którego ta skala istnieje. Ekspert, który dyktuje to, co wie, i pozwala modelowi nadać temu formę, nie popełnił żadnego oszustwa. Użył narzędzia — i może to wreszcie powiedzieć.", "includes": [ "Specjalista dostarcza wiedzę, notatki, dane lub szczegółowy brief, a model zamienia to w prozę", "Dyrektor artystyczny doprowadza obraz do celu przez wiele rund konkretnych poprawek", "Twoje badania, z których model robi scenariusz albo narrację do wideo", "Kod, który szczegółowo zdefiniowałeś i zrecenzowałeś, napisany w większości przez agenta AI" ], "excludes": [ "Prompt lub kolejne rundy promptowania bez oryginalnego, specyficznego dla tej pracy meritum — to Poziom 4", "Praca, w której większość finalnych słów napisałeś sam — to Poziom 2" ], "examples": [ "Chirurg dyktuje trzydzieści lat praktyki; model pisze artykuł; chirurg poprawia go i podpisuje.", "Surowe notatki i cennik założyciela stają się stroną sprzedażową napisaną przez model.", "Ilustrator prowadzi czterdzieści iteracji wygenerowanego obrazu pod konkretną kompozycję.", "Zbiór danych i wnioski badaczki stają się filmem objaśniającym, czytanym przez syntetyczny głos." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 3 — Kierowane.", "medium": "Wiedza, dane i argument należą do autora; tekst wytworzyła z nich AI. Poziom 3 w AI Usage Scale.", "long": "Meritum tej pracy — wiedza, dane, argument, kierunek — należy do autora. Model wytworzył z tego większość finalnej formy. Autor kierował, sprawdził i bierze odpowiedzialność za to, co tu stoi. To Poziom 3 w AI Usage Scale." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "ai-generated", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/trainedAlgorithmicMedia", "iptcNote": "IPTC cannot distinguish Level 3 from Levels 4 and 5. That gap is why this scale exists.", "schemaOrgAiUsageLevel": 3 } }, { "id": 4, "key": "prompted", "name": "Zlecone", "oneLine": "AI wytworzyła i meritum, i formę. Ty poprosiłeś, ty sprawdziłeś, ty odpowiadasz.", "definition": "Model wytworzył zarówno to, co praca mówi, jak i sposób, w jaki to mówi — z promptu, szablonu lub briefu zawierającego niewiele twojego oryginalnego, specyficznego dla tej pracy meritum. Człowiek rzetelnie sprawdził gotowy materiał, w razie potrzeby zweryfikował istotne twierdzenia i bierze odpowiedzialność za publikację.", "includes": [ "Prosisz model o treść na jakiś temat i publikujesz ją po przejrzeniu", "Wygenerowane teksty marketingowe, opisy produktów lub posty, przejrzane przed wysłaniem", "Grafika stockowa wygenerowana z krótkiego promptu i sprawdzona przed użyciem", "Kod napisany przez AI, który przeczytałeś i przetestowałeś przed scaleniem" ], "excludes": [ "Praca oparta na wiedzy, danych lub kierunku, które są naprawdę twoje — to Poziom 3", "Publikacja bez przeczytania przez człowieka — to Poziom 5" ], "examples": [ "„Napisz dziesięć postów o cukrzycy” — przeczytane, poprawione, opublikowane.", "Opisy produktów wygenerowane do katalogu i przejrzane przez człowieka.", "Wygenerowana grafika nagłówkowa, sprawdzona pod kątem błędów przed publikacją.", "Streszczenie dokumentu zrobione przez model i zweryfikowane ze źródłem." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 4 — Zlecone.", "medium": "Wytworzone przez AI z promptu; przejrzane przez człowieka, który bierze za to odpowiedzialność. Poziom 4 w AI Usage Scale.", "long": "Model wytworzył i meritum, i formę tej pracy. Człowiek o nią poprosił, przeczytał ją, sprawdził i bierze odpowiedzialność za jej publikację. To Poziom 4 w AI Usage Scale." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "ai-generated", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/trainedAlgorithmicMedia", "iptcNote": "IPTC cannot distinguish Level 4 from Levels 3 and 5.", "schemaOrgAiUsageLevel": 4 } }, { "id": 5, "key": "automated", "name": "Zautomatyzowane", "oneLine": "AI wytworzyła i meritum, i formę. Przed publikacją nie przeczytał tego żaden człowiek.", "definition": "Model wytworzył pracę, a ta została opublikowana bez przejrzenia przez człowieka. To uczciwy poziom dla zautomatyzowanych potoków, generowania masowego i agentów, które publikują samodzielnie. Dla ogromnej ilości całkowicie legalnej pracy jest to właściwa odpowiedź — a to, że się ją podaje, jest tym, co czyni tę pracę uczciwą.", "note": "Poziom 5 nie jest oskarżeniem. Automatyczny raport giełdowy, wygenerowana relacja z meczu, maszynowo przetłumaczona strona pomocy w skali tysięcy adresów: wszystko to jest uczciwe na Poziomie 5 i nieuczciwe na każdym innym. Zadeklarowanie piątki jest dokładnie tym, co oddziela system automatyczny od oszustwa.", "includes": [ "Publikacja z harmonogramu lub przez agenta, bez człowieka w pętli", "Masowe generowanie stron, ofert lub streszczeń", "Generowanie na żywo, na żądanie, pokazywane użytkownikowi w trakcie powstawania", "Tłumaczenie maszynowe publikowane masowo, bez przeglądu" ], "excludes": [ "Cokolwiek, co człowiek naprawdę przeczytał przed publikacją — to Poziom 4" ], "examples": [ "Cogodzinne podsumowanie rynku generowane i publikowane przez skrypt.", "Dziesięć tysięcy stron produktowych wygenerowanych przez noc.", "Odpowiedzi chatbota, pokazywane użytkownikowi w miarę generowania.", "Agent, który pisze i publikuje na blogu według harmonogramu." ], "sentences": { "short": "AI Usage Scale: Poziom 5 — Zautomatyzowane.", "medium": "Wygenerowane przez AI i opublikowane bez przeglądu przez człowieka. Poziom 5 w AI Usage Scale.", "long": "Model wytworzył tę pracę i została ona opublikowana bez uprzedniego przeczytania jej przez człowieka. To Poziom 5 w AI Usage Scale — uczciwa deklaracja dla systemów automatycznych." }, "mappings": { "w3cAiDisclosure": "autonomous", "iptcDigitalSourceType": "http://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/trainedAlgorithmicMedia", "iptcNote": "IPTC cannot distinguish Level 5 from Levels 3 and 4.", "schemaOrgAiUsageLevel": 5 } } ], "surfaces": { "note": "Opcjonalne. Jedna liczba opisuje pracę jako całość. Kiedy jej części różnią się między sobą wyraźnie, zadeklaruj je osobno. Znak zawsze pokazuje jedną liczbę; rozbicie na warstwy mieszka pod linkiem.", "headlineRule": "Poziom główny opisuje tę część pracy, która niesie jej sens. Materiał dekoracyjny, którego rozsądny odbiorca nie uzna za istotny dla pracy, nie decyduje o poziomie głównym — zadeklaruj go tutaj.", "keys": [ "text", "image", "audio", "video", "code", "data" ] }, "edgeCases": [ { "case": "Tłumaczenie", "rule": "Wierne tłumaczenie dziedziczy poziom oryginału i dodaje notę o tłumaczeniu. Przetłumaczenie modelem artykułu z Poziomu 1 publikuje go jako Poziom 1, przetłumaczony przez AI.", "why": "Meritum i konstrukcja pozostają te same. Karanie za tłumaczenie zmniejszyłoby dostępność piśmiennictwa świata, a to dokładne przeciwieństwo sensu tej skali.", "anchor": "translation" }, { "case": "Transkrypcja", "rule": "Przepisanie mowy, którą sam nagrałeś, to obróbka mechaniczna. Nie podnosi poziomu.", "why": "Słowa są twoje. Model tylko je zapisał.", "anchor": "transcription" }, { "case": "Elementy dekoracyjne", "rule": "Wygenerowana grafika nagłówkowa nad artykułem napisanym przez człowieka nie czyni z tego artykułu Poziomu 4. Zadeklaruj tę grafikę w Warstwach.", "why": "Poziom główny opisuje to, co niesie sens. Inaczej jeden obrazek stockowy połknąłby całą deklarację, a ludzie po prostu przestaliby deklarować.", "anchor": "decorative-assets" }, { "case": "Utwory zależne", "rule": "Zadeklaruj poziom własnego wkładu i podaj poziom źródła, jeśli źródło go zadeklarowało.", "anchor": "derivative-works" }, { "case": "Generowanie na żywo", "rule": "Treść generowana na żądanie i pokazywana użytkownikowi bez przeglądu to Poziom 5 — nawet jeśli prompt systemowy człowiek napisał z największą starannością.", "anchor": "live-generation" }, { "case": "Niegeneratywne uczenie maszynowe", "rule": "Autofokus, odszumianie, powiększanie, dopasowanie kolorów i klasyfikacja, które niczego nie wymyślają, nie są generatywną AI. Nie ruszają cię z Poziomu 0.", "anchor": "non-generative-machine-learning" } ], "interop": { "w3c": { "name": "W3C AI Content Disclosure Community Group", "url": "https://www.w3.org/community/ai-content-disclosure/", "values": [ "none", "ai-assisted", "ai-generated", "autonomous" ], "relationship": "The W3C AI Content Disclosure Community Group is discussing candidate syntax and a four-part model, but has not published a W3C standard. This scale currently emits experimental ai-disclosure metadata aligned with that model; consumers must not treat it as standardised W3C markup." }, "iptc": { "name": "IPTC Digital Source Type NewsCodes", "url": "https://cv.iptc.org/newscodes/digitalsourcetype/", "relationship": "Every level maps to an IPTC term, so a declaration can travel into C2PA manifests, XMP, and the metadata Meta, Pinterest, and Google already read. The mapping is lossy in one direction only: IPTC cannot tell Levels 3, 4, and 5 apart." }, "c2pa": { "name": "C2PA / Content Credentials", "url": "https://c2pa.org/", "relationship": "Complementary, not competing. C2PA provides tamper-evident, signed provenance about an asset and its processing history. Its core specification does not attribute content to individuals or organisations, and provenance alone cannot determine whose thinking shaped a work. This scale is a declaration about contribution and review, designed to work for web text as well as media files." } }, "priorArt": [ { "name": "AI Assessment Scale (AIAS)", "authors": "Perkins, Furze, Roe, MacVaugh", "url": "https://aiassessmentscale.com/", "note": "Five non-hierarchical levels, adopted by hundreds of institutions in 30+ languages. AIAS describes what a student is permitted to do. This scale describes what an author did. The debt is direct: the principle that no level ranks above another is theirs, and it is the most important rule here." }, { "name": "Creative Commons", "url": "https://creativecommons.org/", "note": "The three-layer model — a mark anyone can read, a page that explains it, a specification that pins it down — is theirs." }, { "name": "Human Provenance in Film", "url": "https://humanprovenance.film/", "note": "Three tiers, free, CC BY 4.0. Proof that a graded standard can launch in a hostile industry." } ], "lang": "pl", "translation": { "by": "machine" } }